Uchwała Nr XXVI/119/2026 z dnia 25 czerwca 2026 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna na lata 2026 – 2028

§1

Przyjmuje się do realizacji Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna na lata 2026– 2028 w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej uchwały.

§2

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Piławy Górnej.

§3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Przewodniczący Rady Miejskiej w Piławie Górnej Dariusz Madejski ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 1 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PIŁAWA GÓRNA NA LATA 2026-2028 Piława Górna 2026 Załącznik do uchwały nr XXVI/119/2026 Rady Miejskiej w Piławie Górnej z dnia 25 czerwca 2026 r. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 1 Spis treści I. Wstęp………………………………………………………………………………………..3 II. Podstawy prawne Programu Wspierania Rodziny………………………………………….4 III. Diagnoza i analiza środowiska lokalnego w kontekście problemów występujących w rodzinach…………………………………………………………………………………….5 IV. Założenia Programu Wspierania Rodziny…………………………………………………19 V. Cele Programu Wspierania Rodziny……………………………………………………….20 VI. Adresaci Programu Wspierania Rodziny………………………………………………….21 VII. Realizatorzy Programu Wspierania Rodziny…………………………………………….21 VIII. Przewidywany efekt realizacji Programu Wspierania Rodziny………………………...23 IX. Możliwe zagrożenia, które ogranicza lub uniemożliwią osiągniecie założonych efektów Programu Wspierania Rodziny………………………………………………………………..23 X. Źródła finansowania Programu Wspierania Rodziny……………………………………...24 XI. Monitoring i ewaluacja Programu Wspierania Rodziny………………………………….24 XII. Wskaźniki realizacji Programu…………………………………………………………..25 XIII. Podsumowanie…………………………………………………………………………..25 ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 2 I. Wstęp Rodzina jest podstawową komórką życia społecznego jak również naturalnym środowiskiem rozwoju człowieka. W rodzinie realizowane są określone zasady, które pozwalają budować prawidłowe relacje społeczne. Rodzina funkcjonująca prawidłowo daje jej członkom poczucie bezpieczeństwa, wzmacnia ich rozwój osobisty, a jako pierwsze i podstawowe środowisko wychowawcze bezpośrednio oddziałuje na osobowość dziecka, przekazując mu swój system wartości, tradycje, poglądy. Rodzina ma kluczowe znaczenie dla życia i prawidłowego rozwoju dziecka. Budowanie dobrych relacji i więzi rodzinnych ma wpływ na ochronę dzieci i młodzieży przed podejmowaniem ryzykownych zachowań. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nakłada na Gminę obowiązek podejmowania działań wspierających wobec rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Zakłada w szczególności wzmocnienie działań profilaktycznych i doskonalenie metod pracy z rodziną na rzecz pozostawienia w niej dziecka lub jego powrotu do rodziny naturalnej. Skuteczna pomoc dla rodzin przeżywających trudności w pełnieniu ról opiekuńczo-wychowawczych, jak i skuteczna ochrona dzieci może być osiągnięta poprzez współpracę przedstawicieli instytucji, które mają kontakt z dzieckiem i jego rodziną. Działania pomocowe na poziomie Gminy polegają na udzielaniu rodzinie pomocy w radzeniu sobie z trudnościami tak, aby w efekcie nie doszło do umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a jeżeli dojdzie do tego rodzaju interwencji, do stworzenia takich warunków w funkcjonowaniu rodziców dziecka, aby możliwy był powrót dziecka pod opiekę rodziny biologicznej. Niniejszy Program wskazuje działania ukierunkowane na wspieranie rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze jak również działania profilaktyczne i prorodzinne, których celem jest zapobieganie marginalizacji oraz społecznemu wykluczeniu. Ideą w tworzeniu Programu jest przekonanie o niezastąpionej roli opiekuńczej i wychowawczej rodziny w rozwoju dziecka, którą należy promować i wzmacniać, zwłaszcza wobec wyzwań współczesnego świata. Jeżeli w rodzinach pojawiające się problemy przewyższają możliwość ich rozwiązania we własnym zakresie, przy wykorzystaniu własnych środków oraz zasobów, pojawia się konieczność wsparcia z zewnątrz. Należy wtedy dołożyć wszelkich starań, aby takie rodziny uzyskały profesjonalną pomoc tak, aby w przyszłości same mogły funkcjonować bez konieczności wsparcia różnych instytucji. Niniejszy Program został opracowany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 roku, poz. 49 ze zmianami). Zgodnie z art. 176 pkt. 1 ustawy do zadań własnych Gminy należy między innymi opracowanie 3 letnich programów wspierania rodziny, których głównym założeniem jest stworzenie spójnego systemu wspierania rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych poprzez pracę z rodziną oraz zapewnienia pomocy w opiece i wychowywaniu dzieci. Obowiązek ten realizowany jest przy współpracy i współdziałaniu odpowiednich służb społecznych, instytucji oraz organizacji pozarządowych. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 3 II. Podstawy prawne Programu Wspierania Rodziny: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. 2. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. 3. Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. 4. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. 5. Ustawa z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. 6. Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. 7. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy domowej. 8. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. 9. Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 roku o Karcie Dużej Rodziny. 10. Ustawa z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. 11. Ustawa z 4 listopada 2016 roku w wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”. 12. Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. 13. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej i Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej na lata 2024-2026 przyjęty Uchwałą Nr III/15/2024 Rady Miejskiej w Piławie Górnej z dnia 24 czerwca 2024 roku. 14. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Piława Górna na lata 2022- 2028 przyjęta Uchwałą Nr XLI/226/2022 Rady Miejskiej w Piławie Górnej z dnia 24 czerwca 2022 roku. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 4 III. Diagnoza i analiza działań środowiska lokalnego w kontekście problemów występujących w rodzinach Diagnoza została sporządzona przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Piławie Górnej, do której wykorzystano materiały własne i sprawozdania. Program ukierunkowany jest na problemy rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, określa cele i wyznacza kierunki działań, które pozwolą wzmocnić rolę i funkcję rodziny, jako naturalnego środowiska rozwoju dziecka. Poniższe tabele przedstawiają liczbę rodzin korzystających z pomocy społecznej w latach 2023-2025 w różnym jej kontekście oraz powody przyznawania pomocy. Tabela 1. Liczba mieszkańców w Gminie Piława Górna w latach 2023-2025 Lata 2023 2024 2025 Liczba mieszkańców 5.692 5.638 5.529 Źródło: opracowanie własne. W latach 2023–2025 w Gminie Piława Górna obserwuje się stopniowy, ale systematyczny spadek liczby mieszkańców. W 2023 roku Gmina liczyła 5 692 mieszkańców. W kolejnym roku liczba ta zmniejszyła się do 5 638 osób, czyli o 54 mieszkańców. W 2025 roku trend spadkowy utrzymał się – liczba mieszkańców wyniosła 5 529, czyli o kolejne 109 osób mniej w porównaniu do roku 2024. Łącznie w analizowanym okresie liczba mieszkańców zmniejszyła się o 163 osoby, co odpowiada spadkowi o około 2,9% w ciągu dwóch lat. Choć spadek nie jest gwałtowny, jego konsekwentny charakter wskazuje na utrwalający się trend depopulacyjny. Z perspektywy dynamiki zmian można zauważyć, że tempo spadku nie jest równomierne. W latach 2023–2024 spadek był stosunkowo niewielki, natomiast w latach 2024– 2025 nastąpiło jego przyspieszenie. Może to sugerować nasilenie zjawisk takich jak odpływ migracyjny, starzenie się populacji lub ujemny przyrost naturalny. Podsumowując, dane wskazują na stopniowe zmniejszanie się liczby mieszkańców Gminy Piława Górna w analizowanym okresie, co może stanowić istotne wyzwanie demograficzne w perspektywie kolejnych lat. Tabela 2. Liczba osób objętych pomocą społeczną w Gminie Piława Górna w latach 2023-2025 Lata 2023 2024 2025 Liczba osób korzystających z pomocy społecznej 197 180 152 Liczba osób korzystających z pomocy społecznej w stosunku do liczby mieszkańców Gminy Piława Górna w % 3,46% 3,19% 2,75% Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 w Gminie Piława Górna można zaobserwować wyraźną tendencję spadkową w zakresie liczby osób korzystających z pomocy społecznej. W 2023 roku ze świadczeń korzystało 197 mieszkańców, co stanowiło 3,46% ogółu ludności Gminy. W 2024 roku liczba ta obniżyła się do 180 osób (3,19%), natomiast w 2025 roku wyniosła 152 osoby, czyli 2,75% mieszkańców. W ujęciu liczbowym oznacza to zmniejszenie liczby beneficjentów o 45 osób w ciągu dwóch lat, co przekłada się na spadek o około 23%. Równolegle obniżał się także udział osób korzystających z pomocy społecznej w strukturze ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 5 ludności, co wskazuje, że zmiana nie wynika wyłącznie ze spadku liczby mieszkańców, lecz także z mniejszego zapotrzebowania na wsparcie. Analiza danych pokazuje, że spadek ma charakter systematyczny i rozłożony w czasie – nie występują tu nagłe wahania, lecz konsekwentne zmniejszanie się liczby osób objętych pomocą w każdym kolejnym roku. Może to sugerować zarówno poprawę sytuacji bytowej części mieszkańców, jak i większą samodzielność ekonomiczną gospodarstw domowych. Jednocześnie, w zestawieniu z ogólnym spadkiem liczby ludności Gminy, tempo zmniejszania się liczby osób korzystających z pomocy społecznej jest wyraźniejsze. Oznacza to, że udział tej grupy w społeczeństwie maleje szybciej niż sama populacja. Podsumowując, dane wskazują na stały i wieloletni trend spadkowy w zakresie korzystania z pomocy społecznej, zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i procentowych. Sytuacja ta może świadczyć o poprawie warunków życia części mieszkańców, jednak wymaga dalszego monitorowania w celu oceny trwałości tego zjawiska. Najczęstsze przyczyny nasilenia trudnych sytuacji życiowych, niezbędnych do udzielenia pomocy finansowej zawiera Tabela nr 3. Tabela 3. Przyczyny udzielenia wsparcia w latach 2023-2025 Lp. Powód trudnej sytuacji życiowej Liczba rodzin, którym udzielono wsparcia w 2023 Liczba rodzin, którym udzielono wsparcia w 2024 Liczba rodzin którym udzielono wsparcia w 2025 1 Ubóstwo 27 24 16 2 Potrzeba ochrony macierzyństwa 9 10 13 3 Bezrobocie 61 51 48 4 Niepełnosprawność 27 21 21 5 Długotrwała lub ciężka choroba 36 29 29 6 Bezradność w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego 16 17 8 7 Przemoc w rodzinie 0 0 0 8 Alkoholizm 43 41 33 9 Narkomania 5 4 3 10 Zdarzenie losowe 1 2 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 w Gminie Piława Górna struktura przyczyn udzielania wsparcia społecznego ulegała wyraźnym zmianom, choć ogólny obraz wskazuje na dominację kilku stałych czynników. Najczęstszą przyczyną korzystania z pomocy społecznej w całym analizowanym okresie pozostawało bezrobocie. W 2023 roku wsparcie z tego tytułu otrzymało 61 rodzin, w 2024 roku 51, a w 2025 roku 48 rodzin. Widać tu systematyczny spadek, co może świadczyć o poprawie sytuacji na lokalnym rynku pracy lub większej aktywizacji zawodowej mieszkańców. Drugim istotnym powodem była długotrwała lub ciężka choroba, gdzie liczba ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 6 rodzin korzystających ze wsparcia zmniejszyła się z 36 w 2023 roku do 29 w latach 2024–2025. Podobny, choć nieco bardziej stabilny trend dotyczył niepełnosprawności – spadek z 27 rodzin w 2023 roku do 21 w kolejnych latach, gdzie poziom ten się utrzymał. Istotne zmiany można zauważyć również w przypadku ubóstwa, które w analizowanym okresie wyraźnie maleje – z 27 rodzin w 2023 roku do 16 w 2025 roku. Może to wskazywać na poprawę warunków materialnych części mieszkańców. W przypadku problemów społeczno-wychowawczych zauważalne są wahania – liczba rodzin z bezradnością w sprawach opiekuńczo- wychowawczych początkowo wzrosła z 16 do 17, a następnie spadła do 8 w 2025 roku. Może to sugerować skuteczność działań wspierających rodziny lub zmniejszenie skali tego typu problemów. W obszarze uzależnień również widoczny jest trend spadkowy. Alkoholizm jako powód wsparcia zmniejszył się z 43 rodzin w 2023 roku do 33 w 2025 roku, natomiast narkomania spadła z 5 do 3 przypadków. Wskazuje to na stopniowe ograniczanie skali tych problemów lub większą skuteczność działań profilaktycznych. Warto również zwrócić uwagę na wzrost liczby rodzin objętych wsparciem z powodu potrzeby ochrony macierzyństwa – z 9 w 2023 roku do 13 w 2025 roku. Jest to jedyny wyraźny trend wzrostowy, który może wynikać ze zmian demograficznych, większej świadomości uprawnień lub rozszerzenia form wsparcia dla rodzin. Pozostałe kategorie, takie jak zdarzenia losowe, mają charakter incydentalny i nie wpływają znacząco na ogólną strukturę świadczeń. W analizowanym okresie dominują wyraźne trendy spadkowe w większości głównych przyczyn udzielania pomocy społecznej, szczególnie w obszarach takich jak bezrobocie, ubóstwo, uzależnienia oraz problemy zdrowotne. Może to świadczyć o ogólnej poprawie sytuacji społeczno- ekonomicznej mieszkańców Gminy oraz skuteczności działań wspierających i aktywizujących. Jednocześnie pojawia się pojedynczy trend wzrostowy w zakresie ochrony macierzyństwa, co może wskazywać na zmiany demograficzne lub rosnące potrzeby wsparcia rodzin z dziećmi. Całość danych wskazuje na stopniowe zmniejszanie skali problemów społecznych w Gminie, przy jednoczesnym utrzymaniu ich struktury, gdzie nadal dominują czynniki ekonomiczne i zdrowotne. Tabela 4. Ilość przyznanych Kart Dużej Rodziny w latach 2023-2025 Rok Ilość wydanych Kart tradycyjnych Ilość wydanych Kart elektronicznych 2023 154 155 2024 37 37 2025 36 36 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. Wsparciu rodziny służy system ulg i przywilejów przysługujący rodzinom, w których wychowuje się troje dzieci do 18 roku życia lub do ukończenia nauki, maksymalnie do osiągnięcia 25 roku życia. W dniu 1 stycznia 2019 roku weszła w życie istotna zmiana w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 roku o Karcie Dużej Rodziny - od tego dnia o przyznanie Karty Dużej Rodziny mogą ubiegać się nie tylko członkowie rodzin, w których w chwili składania wniosku co najmniej troje dzieci spełnia warunki ustawy, ale również rodzice i małżonkowie rodziców, którzy mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci, bez względu na wiek tych dzieci w chwili składania wniosku. Zadanie realizowane jest przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Piławie Górnej i w całości finansowane z budżetu państwa. W latach 2023–2025 obserwuje się wyraźne zmiany w liczbie wydawanych Kart Dużej Rodziny. W 2023 roku odnotowano najwyższą liczbę wydanych kart – łącznie 309, ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 7 z czego 154 stanowiły karty tradycyjne, a 155 elektroniczne. Był to zdecydowanie okres największej aktywności w analizowanym trzyletnim zestawieniu. W 2024 roku nastąpił bardzo duży spadek liczby wydanych kart. Wydano ich łącznie 74, co oznacza redukcję o około trzy czwarte w porównaniu do roku poprzedniego. Zarówno w przypadku kart tradycyjnych, jak i elektronicznych liczby były identyczne (po 37), co wskazuje na utrzymanie równowagi pomiędzy formami wydawania, mimo znaczącego spadku ogólnej liczby wniosków lub uprawnień. Rok 2025 przyniósł dalsze, choć już niewielkie zmniejszenie liczby wydanych kart – do poziomu 72. Podobnie jak w roku wcześniejszym, liczby kart tradycyjnych i elektronicznych były takie same (po 36). Oznacza to, że po gwałtownym spadku w 2024 roku sytuacja ustabilizowała się na niskim poziomie, bez widocznych oznak odbicia. Podsumowując, w analizowanym okresie widoczny jest silny trend spadkowy pomiędzy 2023 a 2024 rokiem, po którym nastąpiła stabilizacja w latach 2024–2025. Jednocześnie struktura wydawanych kart pozostaje niezmienna – każdorazowo liczba kart tradycyjnych i elektronicznych jest taka sama, co świadczy o stałym i równoległym sposobie obsługi obu form. Tabela 5. Liczba rodzin z terenu Gminy Piława Górna korzystająca z systemu świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego w latach 2023-2025 Rodzaj świadczenia/programu 2023 rok 2024 rok 2025 rok Liczna rodzin pobierających świadczenia rodzinne 209 240 210 Liczba rodzin pobierających świadczenia z funduszu alimentacyjnego 37 47 30 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. Analiza danych dotyczących liczby rodzin korzystających z systemu wsparcia społecznego w Gminie Piława Górna w latach 2023–2025 wskazuje na względną stabilność w zakresie udzielanej pomocy, przy jednoczesnych okresowych wahaniach liczby beneficjentów. W 2023 roku pomocą objętych było 209 rodzin, natomiast w roku 2024 odnotowano wzrost do 240 rodzin, co stanowi najwyższą wartość w analizowanym okresie. W kolejnym roku liczba ta uległa obniżeniu do 210 rodzin, osiągając poziom zbliżony do wartości wyjściowej. Zmiany te mogą świadczyć o czasowym zwiększeniu zapotrzebowania na wsparcie, wynikającym między innymi z sytuacji ekonomicznej mieszkańców lub zmian w dostępności pomocy. Podobną tendencję zaobserwowano w przypadku rodzin objętych pomocą z funduszu alimentacyjnego. W 2023 roku wsparciem objętych było 37 rodzin, rok później liczba ta wzrosła do 47, natomiast w 2025 roku spadła do 30 rodzin. Była to jednocześnie najbardziej dynamiczna zmiana odnotowana w analizowanym zestawieniu. Spadek liczby beneficjentów może wskazywać na poprawę sytuacji dochodowej części gospodarstw domowych, skuteczniejsze egzekwowanie zobowiązań alimentacyjnych lub zmiany w zakresie uprawnień do uzyskania pomocy. Przedstawione dane potwierdzają, że największe obciążenie systemu wsparcia wystąpiło w 2024 roku, natomiast w roku 2025 zauważalna była tendencja spadkowa liczby rodzin korzystających z pomocy. Jednocześnie analiza wskazuje, iż liczba rodzin objętych podstawowym systemem wsparcia pozostaje na stosunkowo stabilnym poziomie, podczas gdy pomoc alimentacyjna wykazuje większą zmienność i wrażliwość na czynniki społeczno-ekonomiczne. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 8 Tabela 6. Liczba rodzin z terenu Gminy Piława Górna korzystająca ze świadczenia w formie dodatku mieszkaniowego w latach 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Liczba rodzin 49 49 45 Liczba świadczeń 404 390 351 Kwota wypłaconych świadczeń 104.430,53 zł 108.882,47 zł 111.455,88 zł Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. Osoby i rodziny mające trudności z regulowaniem należności płatniczych z tytułu funkcjonowania gospodarstw domowych w ramach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych mogą ubiegać się o dodatek mieszkaniowy (przyznawany na okres 6 miesięcy). Analiza danych dotyczących realizacji świadczeń w latach 2023–2025 na terenie Gminy Piława Górna wskazuje na stopniowe ograniczenie liczby beneficjentów oraz liczby wypłacanych świadczeń, przy jednoczesnym systematycznym wzroście łącznych wydatków przeznaczonych na ten cel. W latach 2023–2024 pomocą objętych było po 49 rodzin, natomiast w 2025 roku liczba ta zmniejszyła się do 45 rodzin. Oznacza to spadek liczby beneficjentów o około 8% w stosunku do poprzednich lat. Jednocześnie odnotowano sukcesywne zmniejszanie liczby realizowanych świadczeń – z 404 w 2023 roku, do 390 w roku 2024 oraz 351 w roku 2025. W analizowanym okresie liczba wypłat zmniejszyła się łącznie o 53 świadczenia, co może świadczyć o ograniczeniu skali korzystania z pomocy lub skróceniu okresu pobierania wsparcia przez część rodzin. Pomimo malejącej liczby rodzin oraz świadczeń, wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację pomocy systematycznie wzrastała. W 2023 roku kwota wypłaconych świadczeń wyniosła 104 430,53 zł, w 2024 roku wzrosła do 108 882,47 zł, natomiast w 2025 roku osiągnęła poziom 111 455,88 zł. Oznacza to wzrost wydatków o ponad 7 tys. zł w porównaniu z początkiem analizowanego okresu. Przedstawione dane wskazują, iż pomimo zmniejszającej się liczby osób korzystających z pomocy, koszty realizacji świadczeń pozostają na rosnącym poziomie. Może to wynikać między innymi ze wzrostu wysokości jednostkowych świadczeń, waloryzacji obowiązujących stawek oraz zwiększających się kosztów utrzymania gospodarstw domowych. Tendencja ta potwierdza utrzymującą się potrzebę zapewnienia adekwatnego wsparcia finansowego rodzinom znajdującym się w trudniejszej sytuacji życiowej i materialnej. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 9 W ramach ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty stypendia - pomoc materialną dla uczniów z rodzin w trudnej sytuacji materialnej otrzymało: Tabela 7. Liczba rodzin z terenu Gminy Piława Górna korzystająca ze stypendium szkolnego w latach 2023-2025 Rok Liczba uczniów 2022-2023 16 2023-2024 8 2024-2025 6 2025-2026 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. Analiza danych dotyczących liczby uczniów korzystających ze stypendium socjalnego w latach szkolnych 2022/2023–2025/2026 na terenie Gminy Piława Górna wskazuje na wyraźną i systematyczną tendencję spadkową w zakresie korzystania z tej formy pomocy materialnej. W roku szkolnym 2022/2023 wsparciem objęto 16 uczniów. W kolejnym roku liczba beneficjentów zmniejszyła się do 8 osób, co oznacza spadek o 50% w stosunku do poprzedniego okresu. Tendencja malejąca utrzymała się również w roku szkolnym 2024/2025, kiedy stypendium przyznano 6 uczniom. W roku szkolnym 2025/2026 nie odnotowano żadnej osoby korzystającej z tej formy wsparcia. Przedstawione dane mogą wskazywać na stopniową poprawę sytuacji materialnej rodzin oraz zmniejszenie liczby gospodarstw domowych spełniających kryteria dochodowe uprawniające do otrzymania stypendium socjalnego. Analiza potwierdza systematyczne ograniczanie skali korzystania ze stypendiów socjalnych na przestrzeni analizowanych lat. Brak beneficjentów w roku szkolnym 2025/2026 może świadczyć zarówno o poprawie sytuacji społeczno-ekonomicznej mieszkańców, jak i o zmniejszeniu zapotrzebowania na tego rodzaju wsparcie wśród uczniów zamieszkujących Gminę. Sytuację na terenie Gminy Piława Górna w zakresie wdrożonych i zakończonych „Niebieskich Kart” przedstawia poniższa tabela: Tabela 8. Ilość wdrożonych i zakończonych „Niebieskich Kart” w latach 2023-2025 Rok Ilość wdrożonych Niebieskich Kart Ilość zakończonych Niebieskich Kart 2023 24 12 2024 17 18 2025 21 14 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. Analiza danych dotyczących procedury „Niebieskiej Karty” w Gminie Piława Górna w latach 2023–2025 wskazuje na zmienną dynamikę zjawisk związanych z przemocą domową oraz działań interwencyjnych podejmowanych w tym obszarze. W 2023 roku wszczęto ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 10 24 procedury przy jednoczesnym zakończeniu 12 spraw, co oznaczało wyraźną przewagę nowych przypadków nad zamkniętymi. W 2024 roku liczba wszczęć spadła do 17, natomiast zakończono 18 procedur, co może świadczyć o większej skuteczności zakończenia wcześniej prowadzonych spraw oraz chwilowym ograniczeniu liczby nowych zgłoszeń. W 2025 roku ponownie odnotowano wzrost liczby wszczęć do 21, przy 14 zakończonych postępowaniach, co wskazuje na ponowne nasilenie nowych przypadków przy jednoczesnym niższym poziomie ich zakończeń. W ujęciu całościowym w analizowanym okresie liczba wszczętych procedur przewyższa liczbę zakończonych, co skutkuje dodatnim bilansem i może oznaczać stopniowe narastanie liczby aktywnych spraw wymagających prowadzenia działań interwencyjnych. Jednocześnie brak stabilnej tendencji spadkowej sugeruje, że zjawisko przemocy domowej utrzymuje się na względnie stałym poziomie, z okresowymi wahaniami w poszczególnych latach. Na podstawie danych można wnioskować, że system wsparcia i interwencji pozostaje stale obciążony, a skala problemu nie wykazuje jednoznacznej poprawy w badanym okresie. Wahania liczby wszczynanych i kończonych procedur mogą wynikać zarówno ze zmiennej liczby zgłoszeń jak i z różnic w intensywności działań instytucjonalnych. Tabela 9. Liczba dzieci przebywających w pieczy zastępczej w latach 2023-2025 Rok Liczba dzieci przebywających w rodzinach zastępczych Liczba dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych 2023 13 12 2024 17 14 2025 21 18 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. W Gminie Piława Górna obserwuje się wzrost liczby dzieci umieszczanych w pieczy zastępczej. To zjawisko ma wielowymiarowe przyczyny i jest w dużej mierze powiązane z tym, że coraz większa liczba rodziców i opiekunów nie radzi sobie z codziennymi wyzwaniami. Problemy ekonomiczne — niestabilne zatrudnienie, niskie dochody i trudności mieszkaniowe — generują chroniczny stres i osłabiają zdolność zapewnienia dziecku stabilnych warunków opieki. Dzieci trafiające do pieczy zastępczej doświadczają często rozstania z bliskimi, zmian opiekunów i trudności w tworzeniu stabilnych więzi, co może prowadzić do zaburzeń przywiązania, problemów emocjonalnych i trudności szkolnych. Powroty dzieci do rodzin, które nie otrzymały wsparcia konstrukcyjnego i długofalowego, bywają krótkotrwałe i obarczone ryzykiem ponownego umieszczenia. Aby ograniczyć skalę umieszczania dzieci poza domem, konieczne jest kompleksowe podejście lokalne, oparte na współpracy instytucji, szybkiej pomocy i wzmocnieniu zasobów społecznych. Kluczowe jest zacieśnienie współpracy pomiędzy Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Piławie Górnej, szkołami i przedszkolami, placówkami zdrowotnymi, Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia, policją oraz organizacjami pozarządowymi działającymi w powiecie dzierżoniowskim. Istotnym elementem jest także wzmacnianie kompetencji rodzicielskich: regularne kursy wychowawcze, grupy wsparcia, mediacje oraz programy skierowane do młodych rodziców pomagają w budowaniu umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami opieki. Podsumowując, wzrost liczby dzieci w pieczy zastępczej w Piławie Górnej jest w dużej mierze konsekwencją tego, że część rodziców nie radzi sobie z obciążeniami ekonomicznymi, zdrowotnymi i społecznymi. Odpowiedź Gminy powinna być wielowymiarowa: koordynacja instytucji, wczesne wykrywanie problemów, wsparcie materialne i mieszkaniowe, dostęp do terapii ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 11 i programów przeciwdziałania uzależnieniom oraz działania wzmacniające kompetencje rodzicielskie i rozwijające rodzinną pieczę zastępczą. Zgodnie z przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w celu wsparcia rodziny dziecko może zostać objęte opieką i wychowaniem w placówce wsparcia dziennego. Od 2022 roku na terenie Gminy Piława Górna funkcjonuje placówka wsparcia dziennego o charakterze opiekuńczym pn. Środowiskowe Ognisko Wychowawcze Towarzystwa Przyjaciół Dzieci mieszcząca się przy ulicy Kościuszki 1 w Piławie Górnej. Placówka ma na celu zapobieganie niedostosowaniu i wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży oraz zapewnienie pomocy rodzicom mającym poważne trudności w sprawowaniu opieki i wychowaniu dzieci. Do zadań Środowiskowego Ogniska Wychowawczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci należy pomoc wychowankom w rozwiązywaniu trudności życiowych i rodzinnych oraz wyrównywaniu deficytów rozwojowych, a w szczególności: 1/ pomoc w pokonywaniu trudności w nauce i uzyskiwaniu promocji do wyższej klasy, 2/ opieka i wychowanie, 3/ wspieranie rozwoju dziecka, rozwijanie zainteresowań i uzdolnień, 4/ rozwój postaw i zachowań asertywnych, 5/ wdrażanie wychowanków do przestrzegania zasad współżycia społecznego, kształtowanie właściwego stosunku i motywacji do nauki i pracy, podnoszenie poziomu kultury osobistej wychowanków, eliminowanie zaburzeń zachowania, agresji, przemocy, wulgarności, 6/ współpraca z rodziną wychowanka, pomoc w rozwiązywaniu problemów wychowawczych, podtrzymywanie emocjonalnych więzi dziecka z rodziną, 7/ udział w aktywnościach organizowanych przez inne organizacje na rzecz dziecka i rodziny. W Środowiskowym Ognisku Wychowawczym Towarzystwa Przyjaciół Dzieci zatrudnia się wychowawcę - kierownika, wychowawcę, w zależności od indywidualnych potrzeb dzieci i młodzieży: pedagoga, psychologa oraz innych specjalistów. Tabela 10. Placówka wsparcia dziennego pn.: Środowiskowe Ognisko Wychowawcze Towarzystwa Przyjaciół Dzieci” w Piławie Górnej – dane z w lat 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Przeciętna liczba umieszczonych dzieci 24 27 27 Roczny koszt prowadzenia i utrzymania placówki 73.723,00 zł 99.790,00 zł 87.654,00 zł Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 funkcjonowanie placówki wsparcia dziennego „Środowiskowe Ognisko Wychowawcze Towarzystwa Przyjaciół Dzieci” w Piławie Górnej charakteryzowało się względnie stabilnym poziomem liczby dzieci przy jednoczesnych zmianach w kosztach utrzymania. W 2023 roku z placówki korzystało średnio 24 dzieci. W 2024 roku nastąpił wzrost do 27 dzieci i liczba ta utrzymała się również w 2025 roku. Analiza danych wskazuje na stabilne zapotrzebowanie na działalność placówki po 2024 roku oraz jej istotną rolę w systemie wsparcia dzieci i rodzin. Jednocześnie koszty funkcjonowania wykazują zmienność, z wyraźnym wzrostem w 2024 roku i częściową korektą w 2025 roku. Rodzinami wymagającymi wsparcia z powodu przejściowych lub długotrwałych trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo - wychowawczych zajmuje się Ośrodek Pomocy Społecznej, któremu Zarządzeniem Burmistrza Nr 39/12 z dnia 04 kwietnia 2012 roku zlecono zadanie ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 12 organizacji pracy z rodziną, wynikające z przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W ramach ustawy Ośrodek zatrudnia 1-ego asystenta rodziny, posiadającego odpowiednie wykształcenie, na umowę o pracę w ramach zadaniowego czasu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, który świadczy pomoc dla rodzin z trudnościami w pełnieniu funkcji opiekuńczo - wychowawczych. Asystent rodziny jest profesją w systemie wspierania rodziny, wprowadzoną ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, której cechami charakterystycznymi są kompleksowe działania podejmowane wobec rodziny, polegające przede wszystkim na towarzyszeniu rodzinie, z zachowaniem profesjonalnych relacji, w pokonywaniu trudności, poprawie funkcjonowania i zmianie niekorzystnych dla rodziny sytuacji kryzysowych. Ponadto, Asystent rodziny zajmuje się m.in. również: 1/ opracowywaniem i realizacją planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny i w konsultacji z pracownikiem socjalnym, 2/ udzielaniem pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego, 3/ udzielaniem pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych, 4/ udzielaniem pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi, 5/ wspieraniem aktywności społecznej rodzin, 6/ motywowaniem członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz udzielaniem pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymaniu pracy zarobkowej, 7/ podejmowaniem działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin, 8/ prowadzeniem dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną oraz dokonywaniem okresowej oceny sytuacji rodziny, 9/ sporządzaniem, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach, 10/ współpracą z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny. Praca asystenta rodziny odbywa się w miejscu zamieszkania tych rodzin i poza nim, przy aktywnym współdziałaniu i współpracy pracownika socjalnego. Decyzję o przydziale asystenta rodziny do danej rodziny podejmuje dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie wniosku pracownika socjalnego i analizy sytuacji danej rodziny. Wspieranie rodziny, w ramach asystenta rodziny jest procesem długotrwałym, dającym bardzo trudno osiągalne i wymierne efekty działania, powodującym doprowadzenie rodziny do istotnych zmian postępowania członków rodziny i ich sytuacji życiowej, niwelowania destruktywnych zachowań członków rodziny, samodzielności w realizowaniu spraw rodzinnych, podniesieniu jakości życia członków rodziny. Asystent rodziny pracuje z rodzinami wieloproblemowymi. Wymaga to od niego szerokiej wiedzy i umiejętności niezbędnych do realizacji zadań oraz profesjonalizmu zachowań w trudnych okolicznościach. Realizując plan pomocy rodzinie współpracował przede wszystkim z przedstawicielami: Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie, placówkami oświatowymi, Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w Dzierżoniowie, Posterunkiem Policji w Piławie Górnej. Asystent rodziny współpracuje z rodziną wymagającą wsparcia w zakresie kształtowania i rozwijania funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Pomoc ta uwzględnia zarówno potrzeby rodzin jak i gotowość do realnego współdziałania. Indywidualna pomoc służy przede wszystkim rozwiązywaniu konkretnych problemów z jakimi boryka się osoba wspierana, wzbudzaniu w niej wiary w swoje możliwości oraz motywowanie do podejmowania działań do tej pory uznawanych przez nią za niemożliwe. Zadaniem asystenta jest przede wszystkim ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 13 wskazanie rodzinom i jej członkom możliwości podejmowania sprawczych działań, zwiększenie poczucia wpływu na swoje życie oraz podwyższenie samooceny, podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz udzielenie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymaniu pracy zarobkowej. Asystent zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną w tym dokonywania okresowej oceny sytuacji rodziny oraz monitorowania funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną. Do efektów pracy asystenta rodziny należałoby zaliczyć między innymi: podniesienie kompetencji opiekuńczo- wychowawczych, nabycie umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego oraz rozsądnego dysponowania budżetem domowym przez rodziny objęte wsparciem asystenta, podjęcie terapii leczenia uzależnień przez członków rodziny dotkniętych problemem nadużywania alkoholu i innych substancji uzależniających, poprawę sytuacji materialno- bytowej rodzin, aktywizację zawodową osób pozostających poza rynkiem pracy, poprawę relacji rodzinnych, podjęcie leczenia psychiatrycznego, podniesienie kwalifikacji zawodowych osób bezrobotnych, podniesienie kompetencji w zakresie komunikacji interpersonalnej rodzin, powrót dzieci do rodziny naturalnej, odzyskanie władzy rodzicielskiej. W przypadku kiedy rodzice biologiczni nie mogą pełnić władzy rodzicielskiej, wówczas opieka nad dziećmi sprawowana jest w formie pieczy zastępczej - rodzinnej lub instytucjonalnej, organizowanej przez powiat. W momencie przekazania dzieci poza rodzinę naturalną asystent rodziny podejmuje działania zmierzające do powrotu dzieci do domu rodzinnego przy współpracy rodzin naturalnych z koordynatorem pieczy zastępczej. Tabela 11. Asystent rodziny w latach 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Liczba asystentów rodziny w Gminie 1 osoba 1 osoba 1 osoba Liczba rodzin, które korzystały z usług asystenta rodziny 16 16 18 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 w Gminie Piława Górna liczba asystentów rodziny pozostawała niezmienna i wynosiła 1 osobę w każdym z analizowanych lat. Jednocześnie zauważalna jest zmiana w zakresie liczby rodzin korzystających z tej formy wsparcia. W 2023 roku z usług asystenta rodziny korzystało 16 rodzin. Taki sam poziom utrzymał się w 2024 roku, co wskazuje na stabilne zapotrzebowanie na tego typu wsparcie w pierwszych dwóch latach analizowanego okresu. W 2025 roku nastąpił jednak wzrost do 18 rodzin, co oznacza zwiększenie liczby odbiorców usług przy niezmienionych zasobach kadrowych. Oznacza to, że mimo stałej liczby asystentów rodziny, zapotrzebowanie na ich pracę stopniowo rośnie. W 2025 roku jedna osoba realizowała wsparcie dla większej liczby rodzin niż w latach poprzednich, co może świadczyć o narastającej liczbie sytuacji wymagających interwencji i wsparcia środowiskowego. Analiza danych wskazuje, że w Gminie Piława Górna zapotrzebowanie na usługi asystenta rodziny ma tendencję wzrostową. Mimo, że liczba asystentów pozostaje na niezmienionym poziomie, liczba rodzin objętych wsparciem zwiększa się, co może prowadzić do większego obciążenia pracą i konieczności intensywniejszego działania w obszarze pracy z rodziną. W dłuższej perspektywie może to oznaczać potrzebę rozważenia zwiększenia zasobów kadrowych lub wzmocnienia systemu wsparcia rodzin, aby utrzymać odpowiednią jakość świadczonych usług. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 14 Dnia 1 stycznia 2017 roku weszła w życie ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, na podstawie której asystent rodziny otrzymał dodatkowe zadania na rzecz rodziny. Asystent rodziny koordynuje poradnictwo u kobiet posiadających dokument potwierdzający ciążę, ich rodzin lub też u rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Tabela 12. Ilość wypłaconych jednorazowych świadczeń pieniężnych w latach 2023-2025 na podstawie przepisów ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”. Rok Ilość świadczeń Kwota wypłaconych świadczeń 2023 0 0 2024 0 0 2025 1 4.000,00 zł Źródło: opracowanie własne na podstawie danych posiadanych przez OPS Piława Górna. Analiza danych dotyczących realizacji świadczeń na podstawie ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” w latach 2023–2025 wskazuje, że w Gminie Piława Górna liczba wypłacanych jednorazowych świadczeń utrzymuje się na bardzo niskim poziomie. W latach 2023 oraz 2024 nie odnotowano żadnych wypłat, co oznacza brak osób uprawnionych do skorzystania z tej formy pomocy lub niewystępowanie sytuacji kwalifikujących do przyznania świadczenia. W 2025 roku wypłacono 1 świadczenie na łączną kwotę 4 000,00 zł. W porównaniu do dwóch poprzednich lat oznacza to wzrost liczby zrealizowanych świadczeń, jednak skala udzielonego wsparcia nadal pozostaje niewielka i ma charakter incydentalny. Przedstawione dane wskazują, że jednorazowe świadczenie „Za życiem” realizowane jest sporadycznie, pod warunkiem przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalna chorobę zagrażającą życiu dziecka, które postały w prenatalnym okresie jego rozwoju lub w czasie porodu. Jednocześnie konieczne pozostaje zapewnienie ciągłości obsługi administracyjnej oraz gotowości do udzielania wsparcia osobom uprawnionym w przypadku wystąpienia takich potrzeb w kolejnych latach. W Gminie Piława Górna funkcjonuje Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zajmująca się realizacją działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych na terenie Gminy. Do jej podstawowych zadań należy inicjowanie oraz wspieranie działań mających na celu ograniczanie spożycia alkoholu, przeciwdziałanie uzależnieniom oraz minimalizowanie skutków społecznych i rodzinnych wynikających z nadużywania alkoholu. Komisja prowadzi działania profilaktyczne skierowane do dzieci, młodzieży i osób dorosłych, współpracuje z placówkami oświatowymi, instytucjami pomocy społecznej, policją oraz organizacjami społecznymi. Ważnym obszarem działalności Komisji jest motywowanie osób uzależnionych od alkoholu do podjęcia leczenia odwykowego, kierowanie na badania specjalistyczne oraz podejmowanie działań zmierzających do objęcia terapią osób wymagających pomocy. Do zadań Komisji należy również opiniowanie wniosków dotyczących wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz kontrola przestrzegania zasad sprzedaży alkoholu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Komisja podejmuje także interwencje w sytuacjach przemocy domowej związanej z nadużywaniem alkoholu oraz wspiera rodziny dotknięte problemem uzależnienia. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 15 Punkt Konsultacyjno-Informacyjny dla Osób Uzależnionych i Ich Rodzin w Piławie Górnej realizuje zadania z zakresu wczesnej interwencji, poradnictwa oraz wsparcia psychologiczno- informacyjnego dla osób z problemem uzależnienia od alkoholu oraz ich rodzin. Do podstawowych zadań Punktu należy diagnozowanie sytuacji osób zgłaszających się po pomoc oraz udzielanie specjalistycznych konsultacji dotyczących problematyki uzależnień i współuzależnienia. W ramach działalności prowadzone jest poradnictwo motywujące, którego celem jest skłonienie osoby uzależnionej do podjęcia leczenia w placówkach terapii uzależnień. Punkt zapewnia również wsparcie dla członków rodzin osób uzależnionych, oferując pomoc w zakresie radzenia sobie z konsekwencjami choroby alkoholowej, w tym z problemem przemocy domowej, zaburzeniami relacji rodzinnych oraz trudnościami emocjonalnymi. Istotnym elementem działalności jest także funkcja informacyjna – przekazywanie wiedzy o dostępnych formach leczenia, procedurach terapeutycznych oraz instytucjach świadczących pomoc specjalistyczną. Punkt współpracuje z instytucjami lokalnego systemu wsparcia, w tym z pomocą społeczną, ochroną zdrowia, policją oraz Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, tworząc spójny system przeciwdziałania uzależnieniom w Gminie. Tabela 13. Punkt Konsultacyjno-Informacyjny dla Osób Uzależnionych od Alkoholu i Ich Rodzin - dane z lat 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Ilość udzielonych rozmów i interwencji osobom dotkniętym przemocą domową w zakresie funkcjonującej lokalnej linii telefonicznej dla osób dotkniętych przemocą działającej przy Punkcie 2 5 12 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. Działalność Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego dla Osób Uzależnionych od Alkoholu i Ich Rodzin stanowi istotny element lokalnego systemu wsparcia rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze, problemy związane z uzależnieniami oraz zjawiskiem przemocy domowej. Podejmowane działania mają znaczenie nie tylko w zakresie pomocy osobom doświadczającym przemocy, ale również w obszarze profilaktyki społecznej i ochrony dzieci przed skutkami dysfunkcji występujących w środowisku rodzinnym. Analiza danych za lata 2023–2025 wskazuje na wyraźny wzrost liczby rozmów i interwencji udzielonych osobom dotkniętym przemocą domową. W 2023 roku odnotowano 2 przypadki udzielenia wsparcia, w 2024 roku liczba ta wzrosła do 5, natomiast w 2025 roku osiągnęła poziom 12 interwencji. Tendencja wzrostowa może świadczyć zarówno o zwiększonej skali ujawnianych problemów występujących w rodzinach, jak i o rosnącej świadomości mieszkańców w zakresie możliwości korzystania z dostępnych form pomocy. Wzrost liczby osób zgłaszających się po wsparcie należy ocenić również jako efekt skuteczniejszego funkcjonowania lokalnego systemu pomocy społecznej oraz działań informacyjnych prowadzonych przez instytucje działające na rzecz rodziny. Dostępność specjalistycznego wsparcia, możliwość uzyskania porady oraz podjęcia interwencji w sytuacjach kryzysowych sprzyjają wcześniejszemu ujawnianiu problemów i podejmowaniu działań pomocowych na etapie, gdy istnieje jeszcze możliwość skutecznego wsparcia rodziny w jej środowisku naturalnym. Z perspektywy realizacji zadań wynikających z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przedstawione dane mają szczególne znaczenie. Przemoc domowa oraz problemy związane z uzależnieniem należą do najczęściej występujących czynników ryzyka ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 16 prowadzących do destabilizacji funkcjonowania rodziny i mogą wpływać na konieczność podejmowania działań interwencyjnych wobec dzieci. Wczesne rozpoznawanie problemów oraz zapewnienie rodzinom odpowiedniego wsparcia specjalistycznego zwiększa szanse na przezwyciężenie kryzysu bez konieczności umieszczania dziecka poza rodziną biologiczną. Przedstawione dane potwierdzają potrzebę dalszego rozwijania działań profilaktycznych, konsultacyjnych i interwencyjnych skierowanych do rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym, uzależnieniami oraz przemocą domową. Istotne pozostaje również wzmacnianie współpracy pomiędzy podmiotami tworzącymi lokalny system wsparcia rodziny, w szczególności Ośrodkiem Pomocy Społecznej, placówkami oświatowymi, Policją, Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz innymi instytucjami realizującymi zadania na rzecz dziecka i rodziny. Analizowane dane wskazują, że Punkt Konsultacyjno-Informacyjny pełni ważną funkcję w zakresie przeciwdziałania problemom społecznym wpływającym na sytuację dzieci i rodzin w Gminie Piława Górna. Rosnąca liczba udzielanych rozmów i interwencji świadczy o utrzymującym się zapotrzebowaniu na specjalistyczne formy wsparcia oraz uzasadnia dalsze wzmacnianie działań służących ochronie rodziny i zapewnieniu dzieciom bezpiecznych warunków wychowania i rozwoju. W Gminie Piława Górna funkcjonuje jedna Szkoła Podstawowa, jedno Przedszkole Publiczne oraz jeden Żłobek, które zapewniają opiekę, wychowanie i edukację dzieci i młodzieży na poziomie lokalnym. Przy Szkole Podstawowej działa świetlica szkolna, która organizuje opiekę oraz zajęcia wychowawczo-opiekuńcze dla dzieci po zakończeniu zajęć dydaktycznych, co umożliwia zapewnienie opieki również w czasie pozalekcyjnym oraz wspiera organizację czasu wolnego. W Szkole Podstawowej funkcjonuje stołówka szkolna prowadzona przez zewnętrzną firmę cateringową, natomiast w Przedszkolu Publicznym żywienie dzieci organizowane jest przez Gminę. W obu placówkach realizowany jest system dożywiania dzieci, który ma na celu zapewnienie uczniom i wychowankom odpowiednich warunków rozwoju, w tym dostępu do pełnowartościowych posiłków w ciągu dnia. Tabela 14. Dane dotyczą liczby dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej i Przedszkola Publicznego w Piławie Górnej w latach 2023–2025. Liczba dzieci uczęszczających do placówki 2023 rok 2024 rok 2025 rok Szkoła Podstawowa 395 426 422 Przedszkole Publiczne 189 179 159 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych uzyskanych z powyższych placówek – stan na dzień 31 grudnia każdego wyżej wskazanego roku. Analiza danych dotyczących liczby dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej oraz Przedszkola Publicznego w Piławie Górnej w latach 2023–2025 wskazuje na zróżnicowane tendencje w zakresie liczebności dzieci korzystających z poszczególnych form edukacji. W analizowanym okresie liczba uczniów Szkoły Podstawowej pozostawała na stosunkowo stabilnym poziomie. W 2023 roku do placówki uczęszczało 395 uczniów, w 2024 roku odnotowano wzrost do 426 uczniów, natomiast w 2025 roku liczba ta nieznacznie zmniejszyła się do 422 uczniów. Pomimo niewielkiego spadku w ostatnim roku analizy, liczba uczniów pozostaje wyższa niż w roku bazowym, co świadczy o utrzymywaniu się stabilnej populacji dzieci w wieku szkolnym. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 17 Jednocześnie dane dotyczące Przedszkola Publicznego wskazują na systematyczne zmniejszanie się liczby wychowanków. W 2023 roku wychowaniem przedszkolnym objętych było 189 dzieci, w 2024 roku liczba ta spadła do 179, natomiast w 2025 roku wyniosła 159 dzieci. Oznacza to spadek o 30 dzieci w ciągu trzech lat, co stanowi blisko 16% stanu wyjściowego. Tendencja spadkowa utrzymywała się w całym analizowanym okresie. Łączna liczba dzieci uczęszczających do obu placówek wyniosła 584 w 2023 roku, 605 w 2024 roku oraz 581 w 2025 roku. Dane te wskazują na względną stabilność ogólnej liczby dzieci korzystających z oferty edukacyjnej, przy jednoczesnych zmianach w strukturze poszczególnych grup wiekowych. Przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że w latach 2023–2025 utrzymywała się stabilna liczba uczniów Szkoły Podstawowej, natomiast w przypadku wychowania przedszkolnego obserwowano systematyczny spadek liczby dzieci. Zjawisko to może wskazywać na zmiany zachodzące w strukturze demograficznej najmłodszych mieszkańców Gminy i stanowi istotny element diagnozy sytuacji społecznej oraz edukacyjnej na poziomie lokalnym. Tabela 15. Rządowy Program „Posiłek w szkole i w domu na lata 2024-2028” – dane dotyczące lat 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Liczba dzieci korzystających z pełnego obiadu 49 46 35 Liczba posiłków 7 134 7 014 5 656 Koszt posiłków 81.230,00 zł 98.143,00 zł 87.881,00 zł Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ze sprawozdań OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 na terenie Gminy Piława Górna realizowany był Rządowy Program „Posiłek w szkole i w domu na lata 2024–2028”, którego celem jest ograniczanie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży poprzez zapewnienie im jednego gorącego posiłku w placówkach oświatowych. Analiza danych dotyczących realizacji Programu wskazuje na zróżnicowane tendencje w zakresie liczby beneficjentów, liczby wydanych posiłków oraz poniesionych kosztów. W 2023 roku z pełnego obiadu korzystało 49 dzieci, w 2024 roku liczba ta uległa niewielkiemu spadkowi do 46 dzieci, natomiast w 2025 roku odnotowano wyraźniejsze zmniejszenie do poziomu 35 dzieci. Oznacza to stopniowy spadek liczby dzieci objętych wsparciem żywieniowym w analizowanym okresie. Analogiczna tendencja dotyczy liczby wydanych posiłków. W 2023 roku wydano 7 134 posiłki, w 2024 roku 7 014 posiłków, natomiast w 2025 roku ich liczba spadła do 5 656. Zmniejszenie liczby posiłków pozostaje bezpośrednio skorelowane ze spadkiem liczby dzieci korzystających z Programu. W zakresie kosztów realizacji Programu obserwuje się zmienność. W 2023 roku koszty wyniosły 81 230,00 zł, w 2024 roku nastąpił ich wzrost do poziomu 98 143,00 zł, natomiast w 2025 roku odnotowano spadek do 87 881,00 zł. Wzrost kosztów w 2024 roku może być związany z rosnącymi cenami produktów żywnościowych oraz kosztami przygotowania i dystrybucji posiłków, natomiast obniżenie kosztów w 2025 roku wynika przede wszystkim ze zmniejszenia liczby świadczeń. Analiza danych wskazuje na systematyczne zmniejszanie się liczby dzieci korzystających z Programu, co przekłada się na spadek liczby wydawanych posiłków. Pomimo tego Program nadal pozostaje istotnym elementem wsparcia socjalnego w Gminie, zapewniającym pomoc w zakresie dożywiania dzieci. Zmienność kosztów wskazuje na wpływ czynników zewnętrznych, takich jak inflacja oraz poziom cen usług żywieniowych. Wskazane ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 18 jest dalsze monitorowanie sytuacji oraz analiza przyczyn spadku liczby beneficjentów w celu dostosowania działań pomocowych do aktualnych potrzeb mieszkańców. W ramach lokalnego systemu wsparcia rodzin, w których występują problemy związane z uzależnieniem od alkoholu oraz przemocą domową, zatrudniony jest psycholog realizujący specjalistyczne poradnictwo i konsultacje. Psycholog udziela wsparcia w zakresie problematyki uzależnień, trudności rodzinnych i wychowawczych, zjawiska przemocy domowej, a także w obszarze relacji interpersonalnych oraz sytuacji kryzysowych. Działania te obejmują zarówno diagnozę problemów psychospołecznych, jak i udzielanie pomocy interwencyjnej oraz motywowanie do podjęcia dalszych form leczenia i terapii. Świadczone konsultacje stanowią istotny element systemu pomocy środowiskowej, wspierając rodziny w przezwyciężaniu trudności oraz poprawie funkcjonowania społecznego i emocjonalnego. Tabela 16. Wsparcie psychologiczne w ramach systemu pomocy społecznej w latach 2023-2025 Rok 2023 rok 2024 rok 2025 rok Liczba udzielonych konsultacji 14 16 18 Źródło: opracowanie własne na podstawie posiadanych danych własnych OPS Piława Górna. W latach 2023–2025 w ramach systemu pomocy społecznej w Gminie Piława Górna realizowane było wsparcie psychologiczne skierowane do osób i rodzin znajdujących się w sytuacjach kryzysowych, w tym dotkniętych problemem uzależnień, przemocy domowej oraz trudnościami wychowawczymi i emocjonalnymi. Analiza danych wskazuje na systematyczny wzrost liczby udzielonych konsultacji psychologicznych. W 2023 roku udzielono 14 konsultacji, w 2024 roku liczba ta wzrosła do 16, natomiast w 2025 roku osiągnęła poziom 18 konsultacji. Oznacza to stopniowe zwiększanie zapotrzebowania na specjalistyczne wsparcie psychologiczne w badanym okresie. Zaobserwowany wzrost może świadczyć o większej dostępności usług psychologicznych, rosnącej świadomości mieszkańców w zakresie możliwości korzystania z pomocy specjalistycznej, a także o nasilaniu się problemów społecznych wymagających interwencji psychologicznej. IV. Założenia Programu Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna opiera się na następujących założeniach: 1. Dobro dziecka jako wartość nadrzędna Podstawowym założeniem Programu jest ochrona dobra dziecka oraz zapewnienie mu warunków do prawidłowego rozwoju w środowisku rodzinnym. Wszystkie działania podejmowane w ramach programu ukierunkowane są na utrzymanie dziecka w rodzinie naturalnej, o ile nie stoi to w sprzeczności z jego bezpieczeństwem i prawidłowym rozwojem. 2. Wspieranie, a nie zastępowanie rodziny Program zakłada, że rodzina powinna otrzymywać wsparcie w przezwyciężaniu trudności, a nie być zastępowana w pełnieniu swoich funkcji. Działania instytucjonalne mają charakter pomocniczy i wspierający. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 19 3. Kompleksowość i interdyscyplinarność działań Realizacja Programu opiera się na współpracy wielu instytucji i służb, w tym pomocy społecznej, oświaty, ochrony zdrowia, policji oraz organizacji pozarządowych. Działania mają charakter zintegrowany i wieloaspektowy. 4. Indywidualizacja pracy z rodziną Każda rodzina objęta wsparciem traktowana jest indywidualnie, z uwzględnieniem jej sytuacji życiowej, potrzeb oraz zasobów. Pomoc dostosowywana jest do rzeczywistych problemów i możliwości rodziny. 5. Profilaktyka i wczesna interwencja Istotnym elementem Programu jest podejmowanie działań profilaktycznych oraz wczesne reagowanie na sytuacje kryzysowe w rodzinach, zanim dojdzie do ich pogłębienia. 6. Aktywizacja i odpowiedzialność rodziny Program zakłada aktywne uczestnictwo rodzin w procesie zmiany oraz wzmacnianie ich odpowiedzialności za własną sytuację życiową i wychowawczą. V. Cele Programu: I. Cel główny: Skuteczne wspieranie rodzin w przywracaniu zdolności do pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczych. II. Cele szczegółowe: 1. Diagnozowanie i monitoring skali potrzeb i problemów rodzin Realizowane zadania: - prowadzenie pracy socjalnej z rodzinami przeżywającymi trudności, - systematyczne przeprowadzanie wywiadów środowiskowych, - rozpoznawanie sytuacji bytowej, wychowawczej i społecznej rodzin, - identyfikacja rodzin wymagających wsparcia instytucjonalnego, - monitorowanie sytuacji dzieci zagrożonych dysfunkcją, - współpraca z instytucjami lokalnymi (szkoła, policja, służba zdrowia, placówki wsparcia). 2. Poprawa funkcjonowania rodziny oraz warunków rozwoju dziecka w środowisku rodzinnym - praca z rodziną Realizowane zadania: - prowadzenie pracy socjalnej oraz poradnictwa specjalistycznego, - organizowanie wsparcia psychologicznego i pedagogicznego, - rozwijanie kompetencji opiekuńczo-wychowawczych rodziców, - motywowanie do podejmowania terapii oraz leczenia uzależnień, - współpraca z asystentem rodziny, - kierowanie do dostępnych form wsparcia instytucjonalnego i środowiskowego. 3. Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu rodzin dysfunkcyjnych Realizowane zadania: - aktywizacja społeczna i zawodowa członków rodzin, - wspieranie w uzyskaniu świadczeń z systemu pomocy społecznej, ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 20 - realizacja działań reintegracyjnych, - współpraca z instytucjami rynku pracy, - wspieranie procesów integracji społecznej rodzin, - ograniczanie skutków marginalizacji społecznej. 4. Uwrażliwienie i aktywizowanie środowiska lokalnego na potrzeby dzieci i rodzin dysfunkcyjnych Realizowane zadania: - prowadzenie działań profilaktycznych i edukacyjnych, - organizacja kampanii społecznych, spotkań i warsztatów, - współpraca z organizacjami pozarządowymi i instytucjami lokalnymi, - promowanie wolontariatu i postaw prospołecznych, - upowszechnianie informacji o systemie wsparcia rodzin, - inicjowanie działań środowiskowych na rzecz dzieci i rodzin. VI. Adresaci Programu Adresatami Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna są w szczególności rodziny zamieszkujące teren Gminy, które doświadczają trudności w prawidłowym wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych oraz społecznych. Program skierowany jest przede wszystkim do: - rodzin przeżywających trudności wychowawcze i opiekuńcze, - rodzin niewydolnych wychowawczo, - rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym, - rodzin dotkniętych problemem uzależnień, - rodzin, w których występuje przemoc domowa, - rodzin o niskim statusie materialnym i zagrożonych ubóstwem, - dzieci i młodzieży wymagających wsparcia w procesie wychowawczym i edukacyjnym, - osób samotnie wychowujących dzieci, - rodzin objętych nadzorem i wsparciem instytucji pomocy społecznej. Pośrednimi adresatami Programu są również instytucje i podmioty realizujące zadania na rzecz dziecka i rodziny, w szczególności jednostki organizacyjne Gminy, placówki oświatowe, służby społeczne, ochrony zdrowia, policja oraz organizacje pozarządowe. VII. Realizatorzy Programu Założenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna realizowane są w ramach kompetencji przez jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego oraz podmioty współpracujące, w tym organizacje pozarządowe działające na rzecz rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz doświadczających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Ośrodek Pomocy Społecznej w Piławie Górnej Podstawowym realizatorem Programu jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Piławie Górnej, odpowiedzialny za jego koordynację oraz realizację działań o charakterze pomocowym i wspierającym. Do jego zadań należy w szczególności prowadzenie pracy socjalnej z rodzinami, organizowanie i udzielanie świadczeń z systemu pomocy społecznej, realizacja ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 21 zadań asystenta rodziny, a także podejmowanie działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych oraz inicjowanie współpracy międzyinstytucjonalnej. Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy Domowej Zespół Interdyscyplinarny odpowiada za koordynację działań instytucji w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej. Realizuje procedurę „Niebieskie Karty”, podejmuje działania diagnostyczne i pomocowe oraz zapewnia współpracę służb na rzecz ochrony osób doświadczających przemocy. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Komisja realizuje działania z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów uzależnień, w szczególności alkoholowych. Do jej zadań należy motywowanie osób uzależnionych do podjęcia leczenia odwykowego, inicjowanie działań profilaktycznych oraz współpraca w obszarze przeciwdziałania przemocy domowej i jej skutkom społecznym. Placówki oświatowe (Szkoła Podstawowa, Przedszkole Publiczne) Placówki oświatowe realizują zadania w zakresie działalności wychowawczej, opiekuńczej i edukacyjnej. Do ich zadań należy identyfikacja sytuacji problemowych dzieci i młodzieży, bieżąca współpraca z rodzinami oraz instytucjami wsparcia, a także realizacja działań profilaktycznych i edukacyjnych ukierunkowanych na wzmacnianie funkcji opiekuńczo- wychowawczej rodziny. Placówki ochrony zdrowia Podmioty ochrony zdrowia zapewniają wsparcie medyczne i realizują działania w zakresie diagnostyki, leczenia uzależnień oraz zaburzeń psychicznych, a także kierują osoby wymagające wsparcia do specjalistycznych form pomocy. Środowiskowe Ognisko Wychowawcze Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Piławie Górnej Placówka realizuje zadania w zakresie zapewnienia dzieciom opieki wychowawczej w czasie pozaszkolnym oraz wspierania ich rozwoju społecznego, emocjonalnego i edukacyjnego. W ramach swojej działalności organizuje zajęcia opiekuńczo-wychowawcze, edukacyjne i socjoterapeutyczne, a także udziela pomocy w nauce i wyrównywaniu deficytów szkolnych. Środowiskowe Ognisko Wychowawcze współpracuje z rodzinami dzieci objętych wsparciem, wspierając ich funkcje opiekuńczo-wychowawcze oraz wzmacniając kompetencje rodzicielskie. Placówka realizuje również działania o charakterze profilaktycznym, ukierunkowane na przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży oraz ich integrację ze środowiskiem lokalnym. W ramach systemu wsparcia rodziny placówka stanowi ważne ogniwo współpracy międzyinstytucjonalnej, uzupełniając działania szkół, pomocy społecznej oraz innych podmiotów realizujących zadania na rzecz dziecka i rodziny. Posterunek Policji w Piławie Górnej Posterunek Policji w Piławie Górnej jest istotnym partnerem lokalnego systemu wspierania rodziny i pieczy zastępczej. W ramach swoich ustawowych kompetencji podejmuje działania na rzecz ochrony dobra dziecka, zapewnienia bezpieczeństwa członkom rodzin oraz przeciwdziałania zjawiskom mogącym prowadzić do dysfunkcji rodziny. Policja realizuje zadania o charakterze interwencyjnym, profilaktycznym i prewencyjnym, współpracując z Ośrodkiem Pomocy Społecznej, Zespołem Interdyscyplinarnym, placówkami oświatowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz dziecka i rodziny. Podejmowane działania służą wczesnemu rozpoznawaniu sytuacji kryzysowych oraz wspieraniu rodzin w przezwyciężaniu ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 22 trudności, co przyczynia się do ograniczania konieczności umieszczania dzieci w pieczy zastępczej. VIII. Przewidywany efekt realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny Realizacja Gminnego Programu Wspierania Rodziny przyczyni się do podniesienia skuteczności działań podejmowanych na rzecz rodzin przeżywających trudności opiekuńczo- wychowawcze oraz poprawy jakości funkcjonowania rodzin na terenie Gminy. Zakłada się osiągnięcie następujących efektów: 1. Wczesne diagnozowanie problemów i potrzeb rodzin oraz skuteczniejsze identyfikowanie dzieci i rodzin wymagających wsparcia. 2. Zwiększenie efektywności pracy socjalnej poprzez systematyczny monitoring sytuacji rodzin oraz podejmowanie adekwatnych działań pomocowych. 3. Wzmocnienie kompetencji opiekuńczo-wychowawczych rodziców i opiekunów oraz poprawa funkcjonowania rodzin w wypełnianiu podstawowych ról społecznych. 4. Zwiększenie dostępności do specjalistycznego wsparcia, w szczególności pomocy psychologicznej, pedagogicznej, terapeutycznej i prawnej. 5. Ograniczenie występowania zjawisk dysfunkcyjnych w rodzinach, w tym przemocy domowej, uzależnień, zaniedbań opiekuńczych oraz niewydolności wychowawczej. 6. Wzmocnienie zdolności rodzin do samodzielnego rozwiązywania problemów życiowych oraz poprawa ich funkcjonowania społecznego. 7. Zmniejszenie liczby dzieci umieszczanych w pieczy zastępczej poprzez rozwój działań profilaktycznych, wspierających i interwencyjnych skierowanych do rodzin naturalnych. 8. Zwiększenie aktywności społecznej i zawodowej członków rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym. 9. Ograniczenie zjawiska marginalizacji społecznej rodzin dysfunkcyjnych oraz poprawa ich integracji ze środowiskiem lokalnym. 10. Wzrost świadomości społeczności lokalnej w zakresie potrzeb dzieci i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. 11. Rozwój działań profilaktycznych, edukacyjnych i informacyjnych służących wzmacnianiu prawidłowego funkcjonowania rodziny. 12. Zacieśnienie współpracy pomiędzy instytucjami, organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami działającymi na rzecz dziecka i rodziny. 13. Zwiększenie zaangażowania społeczności lokalnej w działania wspierające dzieci i rodziny, w tym rozwój inicjatyw środowiskowych i wolontariatu. 14. Poprawa bezpieczeństwa oraz warunków prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży w środowisku rodzinnym i lokalnym. IX. Możliwe zagrożenia, które ograniczą lub uniemożliwią osiągniecie założonych efektów Gminnego Programu Wspierania Rodziny Realizacja Gminnego Programu Wspierania Rodziny może napotkać szereg trudności i zagrożeń, które mogą ograniczyć skuteczność podejmowanych działań oraz utrudnić osiągnięcie założonych celów i efektów Programu. Do najważniejszych zagrożeń należą: 1. Niewystarczające środki finansowe przeznaczone na realizację zadań z zakresu wspierania rodziny, w tym ograniczone możliwości pozyskiwania dodatkowych źródeł finansowania. 2. Niewystarczająca liczba specjalistów świadczących pomoc rodzinom, w szczególności psychologów, terapeutów, pedagogów oraz asystentów rodziny. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 23 3. Niska motywacja rodzin do współpracy z instytucjami pomocowymi oraz brak gotowości do zmiany dotychczasowego sposobu funkcjonowania. 4. Utrwalone dysfunkcje występujące w rodzinach, w tym uzależnienia, przemoc domowa, bezradność opiekuńczo-wychowawcza oraz długotrwałe problemy społeczne. 5. Ograniczona aktywność społeczna rodzin oraz niewystarczające zaangażowanie środowiska lokalnego w działania wspierające dzieci i rodziny. 6. Trudności we współpracy pomiędzy instytucjami i podmiotami realizującymi zadania na rzecz rodziny, w tym niewystarczająca wymiana informacji i koordynacja działań. 7. Niewystarczająca świadomość społeczna dotycząca możliwości korzystania z dostępnych form wsparcia oraz znaczenia działań profilaktycznych. 8. Brak systematycznego uczestnictwa rodzin w proponowanych formach wsparcia, szkoleniach, warsztatach i działaniach terapeutycznych. 9. Nasilające się problemy wychowawcze i emocjonalne dzieci i młodzieży wynikające z dynamicznych zmian społecznych i cywilizacyjnych. Wskazane zagrożenia mogą mieć wpływ na tempo i skuteczność realizacji Programu, dlatego istotne znaczenie będzie miało bieżące monitorowanie sytuacji rodzin oraz podejmowanie działań mających na celu minimalizowanie występujących barier i trudności. X. Źródła finansowania Programu Realizacja Gminnego Programu Wspierania Rodziny finansowana jest ze środków pochodzących z różnych źródeł, w tym w szczególności: • budżetu Gminy, • środków własnych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, • dotacji celowych z budżetu państwa, • programów rządowych i resortowych, • środków zewnętrznych, w tym funduszy europejskich, • współfinansowania przez partnerów instytucjonalnych i organizacje pozarządowe. Środki finansowe przeznaczane są na realizację działań wspierających rodziny, w tym na pracę socjalną, zatrudnienie asystenta rodziny, wsparcie specjalistyczne oraz działania profilaktyczne i edukacyjne. XI. Monitoring i ewaluacja Monitorowanie realizacji Gminnego Programu Wspierania Rodziny stanowi stały element procesu zarządzania działaniami podejmowanymi na rzecz rodzin. Jego podstawowym celem jest systematyczna ocena stopnia realizacji założonych celów, a także analiza skuteczności i efektywności podejmowanych działań. Proces monitoringu realizowany jest w oparciu o bieżącą analizę danych ilościowych i jakościowych gromadzonych przez realizatorów Programu, w szczególności przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej oraz podmioty współpracujące w zakresie wsparcia rodziny. Do podstawowych narzędzi monitoringu zalicza się w szczególności: - sprawozdania roczne z realizacji zadań wynikających z Programu, - analizę liczby rodzin objętych wsparciem, - analizę rodzaju i zakresu udzielanej pomocy oraz świadczeń, - ocenę poziomu i jakości współpracy międzyinstytucjonalnej, - analizę sytuacji dzieci wychowujących się w rodzinach objętych wsparciem. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 24 Ewaluacja programu prowadzona jest okresowo i obejmuje ocenę jego skuteczności, adekwatności oraz efektywności w odniesieniu do zidentyfikowanych potrzeb społecznych. Wyniki przeprowadzonej ewaluacji stanowią podstawę do formułowania wniosków oraz ewentualnej modyfikacji założeń Programu, w celu jego dostosowania do zmieniających się warunków i potrzeb środowiska lokalnego. XII. Wskaźniki realizacji Programu Do oceny stopnia realizacji Programu przyjmuje się w szczególności następujące wskaźniki: - liczba rodzin objętych pracą socjalną, - liczba rodzin objętych wsparciem asystenta rodziny, - liczba dzieci wymagających wsparcia instytucjonalnego, - liczba przeprowadzonych konsultacji specjalistycznych, - liczba działań profilaktycznych i edukacyjnych, - liczba interwencji w sytuacjach kryzysowych, - liczba rodzin, którym poprawiło się funkcjonowanie społeczne i wychowawcze. XIII. Podsumowanie Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna stanowi kompleksowy i wieloletni system działań ukierunkowanych na wspieranie rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Jego realizacja opiera się na współpracy instytucji samorządowych, jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz podmiotów działających w obszarze edukacji, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa publicznego oraz organizacji pozarządowych. Głównym założeniem Programu jest wzmacnianie rodziny jako podstawowego środowiska wychowawczego dziecka oraz podejmowanie działań umożliwiających jej prawidłowe funkcjonowanie. Szczególny nacisk położono na działania profilaktyczne, wsparcie specjalistyczne, pracę socjalną oraz rozwój systemu współpracy międzyinstytucjonalnej. Realizacja Programu pozwala na systematyczne diagnozowanie sytuacji rodzin, udzielanie adekwatnego wsparcia oraz podejmowanie działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych. Istotnym elementem jest również przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu oraz wzmacnianie kompetencji opiekuńczo-wychowawczych rodziców. Program zakłada elastyczne dostosowywanie działań do zmieniających się potrzeb społecznych, co możliwe jest dzięki prowadzeniu monitoringu i okresowej ewaluacji. Uzyskane wnioski stanowią podstawę do doskonalenia podejmowanych działań oraz zwiększania ich skuteczności. W efekcie realizacja Programu przyczynia się do poprawy funkcjonowania rodzin, wzmocnienia ich samodzielności oraz zapewnienia dzieciom warunków sprzyjających prawidłowemu rozwojowi w środowisku rodzinnym. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 25 Uzasadnienie Stosownie z art. 176 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do zadań własnych gminy należy opracowanie oraz realizacja trzyletniego gminnego programu wspierania rodziny. Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Piława Górna na lata 2026–2028 stanowi dokument strategiczny wyznaczający kierunki działań samorządu lokalnego w obszarze wspierania rodzin oraz ochrony dobra dziecka. Program jest kontynuacją działań podejmowanych przez Gminę Piława Górna na rzecz rodzin i dzieci, a także odpowiedzią na zidentyfikowane potrzeby społeczne mieszkańców. Celem Programu jest tworzenie warunków sprzyjających prawidłowemu funkcjonowaniu rodzin oraz zapewnienie kompleksowego wsparcia rodzinom wychowującym dzieci, w szczególności tym, które doświadczają trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Działania przewidziane w Programie koncentrują się na wzmacnianiu potencjału rodzin, rozwijaniu ich kompetencji wychowawczych oraz wspieraniu ich samodzielności i aktywności społecznej. Istotnym założeniem Programu jest rozwój lokalnego systemu wsparcia rodzin poprzez współpracę instytucji i podmiotów działających na terenie Gminy Piława Górna, w tym jednostek organizacyjnych gminy, placówek oświatowych, podmiotów ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych, służb społecznych oraz innych instytucji realizujących zadania na rzecz dziecka i rodziny. Program obejmuje działania profilaktyczne, edukacyjne, wspierające i integracyjne, których celem jest przeciwdziałanie powstawaniu sytuacji kryzysowych w rodzinach, ograniczanie zjawiska wykluczenia społecznego oraz wzmacnianie więzi rodzinnych. Realizacja założonych działań ma przyczynić się do poprawy jakości życia mieszkańców Gminy Piława Górna, zwiększenia bezpieczeństwa dzieci oraz tworzenia przyjaznych warunków do rozwoju rodziny jako podstawowej komórki społecznej. Program uwzględnia lokalne uwarunkowania społeczne, demograficzne i ekonomiczne oraz stanowi podstawę do planowania i koordynowania działań wspierających rodziny na terenie Gminy Piława Górna w latach 2026–2028. W związku z powyższym podjęcie uchwały wprowadzającej Program kontynuujący działania Gminy w zakresie wspierania rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo – wychowawczych jest zasadne. ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 8FA53814-C974-4873-8521-471F5E31216D. Podpisany Strona 1